‹ Terug

De onzichtbare gevolgen van NAH: wat je niet ziet, maar wel voelt.

 

Veel mensen zijn na een niet-aangeboren hersenletsel (NAH) in eerste instantie vooral gericht op fysiek herstel; 'Eerst zorgen dat ik weer kan eten en lopen' of 'ik wil graag mijn arm weer kunnen gebruiken'. Een invoelbare en logische eerste reactie, omdat dat direct zichtbaar en merkbaar is in het dagelijkse leven.

Vaak komt pas op een later moment het besef van de onzichtbare gevolgen. Namelijk de gevolgen op het gebied van gedrag en emoties en de gevolgen op het gebied van denken (cognitieve gevolgen). "Je ziet er goed uit, zeggen mensen dan. Maar ze weten niet dat je na 10 minuten een gesprekje voeren al uitgeput bent". 

Hieronder neem ik je mee in mogelijke cognitieve, emotionele en gedragsmatige veranderingen na NAH.

 

 

Vermoeidheid

Veel mensen met NAH ervaren een vorm van vermoeidheid die niet te vergelijken is met 'gewoon moe zijn'. Veel dagelijkse taken kosten meer energie dan voorheen, mede door de gevolgen die hieronder nog genoemd gaan worden. Het gevolg hiervan is een snellere en intense vermoeidheid die leidt tot een kortje lontje, overprikkeling, moeite met denken of praten. Vaak is de buitenwereld verbaasd: 'Maar je ziet er zo goed uit!'. En precies dat maakt het zo lastig. 

 

Cognitieve veranderingen

Concentratieproblemen, een trager tempo van informatieverwerking, geheugenproblemen, moeite met overzicht houden of plannen zijn voorbeelden van wat er cognitief veranderd kan zijn. Hierdoor kunnen je dagelijkse bezigheden, gesprekken voeren of je werk uitvoeren belemmerd worden.

Veranderde prikkelverwerking

De hele dag worden we blootgesteld aan prikkels. Een prikkel is informatie die via onze zintuigen wordt waargenomen, dus wat we zien, horen, ruiken, proeven of voelen. Na niet-aangeboren hersenletsel kun je gevoeliger zijn geworden voor die prikkels. Zelfs gewone dingen, zoals fel licht of alledaagse geluiden, kunnen dan te veel zijn. Bijvoorbeeld een verjaardag of een supermarktbezoek worden een opgave. Het gevolg van de veranderde prikkelverwerking kan lichamelijke klachten (hoofdpijn, vermoeidheid), emotionele reacties (irritatie, angst) of cognitieve klachten (minder goed nadenken/concentreren) tot gevolg hebben. 

Veranderingen op gebied van gedrag en emoties

Prikkelbaarheid, snel geirriteerd zijn ('kort lontje'), verminderd ziekte-inzicht, impulsiviteit of juist een gebrek aan initiatief kunnen gevolgen zijn op het gebied van gedrag en emoties. Dit zijn voorbeelden waarbij de omgeving vaak wel veranderingen merkt en er ook nogal eens wrevel tussen de persoon met NAH en zijn omgeving kan ontstaan. Echter is het vaak wel een uitdaging om hier samen een weg in te vinden.

Wat kun je er aan doen?

De mate van herstel van cognitieve, emotionele en gedragsmatige veranderingen na NAH hangt af van de plaats, de ernst en de duur sinds het letsel. Ook verloopt het herstel bij iedereen anders. 

Wat je wel kan doen is, zolang er klachten zijn, er zo goed mogelijk mee omgaan (compenseren). Je dagelijks leven en taken zo inrichten dat je zo min mogelijk last hebt van je klachten. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld vaker pauze nemen, meer notities maken of zorgen dat je in een rustigere ruimte kan werken. Vaak is het even zoeken om te ontdekken wat voor jou werkt. Ook is het belangrijk om uitleg te geven aan je omgeving waar je last van hebt, juist omdat ze het niet kunnen zien. De omgeving kan alleen rekening houden met waar ze weet van hebben. 

Samengevat

Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) kan gevolgen hebben op verschillende (levens)gebieden. Dit hangt af van het soort hersenletsel, de plaats in de hersenen waar schade is ontstaan en de ernst ervan. De onzichtbare gevolgen komen vaak pas later in het herstelproces naar boven. Dit terwijl ze toch veel invloed hebben op het dagelijks functioneren. Het meest lastige aan de onzichtbare gevolgen is dat de omgeving er vaak geen weet van heeft of er na verloop van tijd geen rekening meer mee houdt. Dit is geen kwaadwillendheid, maar ze merken het vaak gewoon niet op. Dit vraagt dus van degene met NAH een actieve houding en veel communicatie over wat er speelt en wat er nodig is. 

Hulp

Merk je dat je er alleen of samen met je omgeving niet goed uitkomt? Schakel dan hulp in van een professional op het gebied van niet-aangeboren hersenletsel (NAH) bij jou in de buurt of door hier contact op te nemen. Ook kan je direct een telefonisch contact of een kennismakingsgesprek inplannen.